Poznate ličnosti

Sarvaš Gabor

GABOR SARVAŠ lingvista, prvi borac za kulturu mađarskog jezika (rođen je u Adi, 22. marta godine 1832., umro je u Budimpešti. 12. oktobra godine 1895.). Za vreme borbi za slobodu mađarskog naroda javio se za vojnika, ali ga nisu primili zbog njegove mladosti. Nakon toga je stupio u benediktanski red, ali je godine 1852, posle mature ostavio red i počeo studirati pravo. Studiranje je morao da prekine zbog bolesti.
1858 je nastavnik u Jegri, 1860 u Baji, a između 1891 i 1869 u Požunu, u međuvremenu je položio profesorski ispit. Između 1869 i 1881 je profesor gimnazije u Budimpešti. Godine 1879 je oboleo od teške bolesti očiju.
Već godine 1858. su mu objavljeni feljtoni u listu «Helđfutar», a na stranicama «Bajai Kezlenj» i «Aldunai Lapok» publikuje humoreske pod pseudonimom Pap Riška. Neko vreme je bio i jedan od urednika lsita «Aldunai Lapok». Postao je opšte poznat ligvističkim stvaralaštvom. Mađarska akademija nauka mu je poverila osnivanje časopisa za istraživanje i negovanje mađarskog jezika. Tako je godine 1872. pokrenuo časopis «Mađar Njelver» u kojoj se borio protiv nepravilnih tvorevina u mađarskom jeziku, i pisao je odlične etimološke članke. Oko novog časopisa su se okupljali najbolji mađarski istraživači nauke o jeziku (Žigmond Šimonji, Jožef Sinjei, Bernat Munkači itd.).

hires1

Gabor Sarvaš bio je član ugrofinskog društva u helsinkiju. Kao vatreni pobornik kulture mađarskog jezika zauzeo je stav protiv nasilne obnove jezika i prihvatanja nepotrebnih tuđinskih izraza. U istraživanjima postavio je okvire obnove jezika.U saradnji sa Jožefom Budenc i Aronom Siladi uređivao je I–III tom Zbirke jezičkih spomenika («Nyelvemlektar», Budimpešta, 1874-75.). Za svoj rad «Glagolska vremena u mađarskom» (1872) dobio je nagradu Akademije nauka. Sa Šimonjijem je uređivao Istorijski rečnik mađarskog jezika. Priznavajući njegov rad, Mađarska akademija nauka ga je izabrala za svog dopisnog, zatim i za redovnog člana. Godine 1879 teška očna bolest narušava njegovo zdravlje, zaslepljuje ga, i godine 1881. odlazi u penziju

Čeh Karolj

Čeh Karolj (Rođen u Adi,02.11. 1891. – ubijen u Saksenhausen, krajem Feb 1945.): Nastavnik i novinar. U temišvaru studirao za nastavnika,odatle je proteran zbog levičarskih pogleda. Diplomu je stekao u Kaloči(1911). Od 1911. do 1913. je predavao u Ađanskim seoskim školama,a kasnije je postao sekretar zemljoradničke zadruge.U prvom svetskom ratu je pao u Rusko zarobljeništvo.U logoru Krasnojarsk se upoznao sa marksizmom. Izdaje časopise: Luča, Janisej, Kommuna; U leto 1921. Vratio se u Adu, nastavio je svoj rad i učenje tokom kog je organizovao radnički pokret.U njegovom stanu u Adi je osnovana 1922. godine ilegalna organizacija, Komunistička partija Jugoslavije. Nekoliko puta je bio uhapšen i zatvoren; Zbog nastave o Darvinovoj teoriji preduzete su pravne akcije protiv njega (Ada majomper, 1928). Izveštavao je više opština pored Tise i o salašima. Od 1935-37 je davao izveštaje i bio glavni urednik jednog lista dok ga nisu ukinuli.List se zvao ,,Nepsava”. Redovno je objabljivao članke pod imenom Dobai Maćaš, Ivanji Karolj, Peter Sabo,u listu Hid. 1941. godine, on je uhapšen, bio je prvo u Bačkoj Topoli u logoru , a zatim u Budimpešti u okružnom zatvoru gde su ga osudili na osam godina. Kao politički zatvorenik je deportovan u Saksenhauzen(1944).Tu je verovatno i umro.

Novak Radonić

Novak Radonić je rođen 31.03.1826. godine u Molu (opština Ada). Učitelji su mu bili Nikola Aleksić zatim Petar Čilić, a veliki prijatelj mu je bio i Đura Jakšić. Nakon završetka osnovne škole, učenja nastavlja u Segedinu. Kao dobitnik kraljevske stipendije, odlazi na studije u Beč, gde završava Likovnu Akademiju. Imao je prilike da boravi i u Italiji, dakle da se razvija u duhu evropske umetnosti. Teško je i dati karakteristiku njegovog likovnog stvaralaštva. Slikarstvo sa uticajem Evropskog Realizma sa snažnim obeležjem Srpskog Romantizma, po vremenu u kom je živeo ipak ga ubrajaju u Romantičare. U duhu svog vremena, slikar portreta i ikona (njehovi radovi se mogu videti u pravoslavnoj crkvi u Adi, Molu i Srbobranu, kao i u Galeriji Matice srpske), živeći u maloj nerazvijenog sredini nije bio zadovoljan svojim radom, menja oblik umetničkog izraza, počinje da piše. Preselio se u Novi Sad tražeći pogodnije mesto svog umetničkog izražavanja gde i objavljuje svoja književna dela.

hires2

Radivoj Popović

Gospodin Radivoj Popović rodio se u Adi. 14. novembra 1879. godine, u skromnoj paorskoj-seljačkoj porodici.

Od 1903. godine, po završetku školovanja, vratio se u svoje rodno mesto, gde je započeo radni život učitelja i upravnika osnovne škole, koji je trajao 43 godine, dugo i plodno. Uključio se u najvažnije društvene aktivnosti svoje varošice, istakavši se posebno u muzičkom i kulturnom životu.

Okupacione ratne dane, proveo je u teškom materijalnom stanju u njegovoj Adi, pomagan i obasut pažnjom njegovih učenika i sugrađana. Preminuo je 05.01 1944. godine i sahranjen je na Pravoslavnom groblju u Adi.

hires3

Facebook
Facebook
SHARE